اویشن (ککلیک اوتی) گیاه داروئی

 

اویشن(ککلیک اوتی)

اویشن یا "سر پوله"Serpolet"گیاهی است داروئی از تیریه"نعناع"Labiatae"است که نام علمی آن

 "Thymus Serpyllum "میباشد.

نام فارسی این گیاه پایا"افشن"است که در غرب به ان "اذربه"و به زبان ترکی به ان"ککلیک اوتی"میگویند

.اویشن دارای گلهائی به زنگ سفید و ارغوانی است که به طور ساده یا مجتمع اند.

اویشن،که به اویش شیرازی و صعتر نیز موسوم است،یکی از گیاهان مفید طبی می باشد که در نقاط

کوهستانی و خوش  اب و هوا  می روید.

در اویشن مواد چرب ،مواد رنگی،رزین،یک ماده تلخ،منگنز فراوان و ویتامین های A,B,Eوجود دارد.

این گیاه دارای اسانس موسوم به "اسانس سرپوله"می باشد که یک ماده ضد عفونی کننده قوی است.

از اویشن ،عرق معطری نیز تهیه میشود.

اویشن دارای خاصیت درمانی به این شرح میباشد:

اختلالات دستگاه تنفسی

دم کرده یا جوشانده ساقه های گلدار اویشن،درمان کننده اسم،خلط خونی،سرفه،سیاه سرفه

،ذات الریه و سرما خوردگی می باشد.

ناراحتیهای اعصاب

خوردن اویشن ،صرع را درمان کرده و اضطراب و دلهره را می زداید و خستگی و ضعف مفرط را از بین برد

ه و یک داروی ارام بخش و خواب اور می باشد و در درمان بیماری درد مفصل و سیاتیک بسیار موثر است

ناراحتی های زنانه

دم کرده اویشن خونریزی را کاهش می دهد و ترشحات زنانگی را قطع می نماید و قاعدگی را منظم

 میکند و بعلت داشتن هورمون شیر زنان را افزایش میدهد.

ضد عفونی

شست وشوی چشم،نوک پستان متورم و زخمها با محلول جوشانده اویشن ،بسیار مفید و خاصیت

 ضد عفونی کننده دارد و خونریزی بینی را درمان می نماید.

بیماری های گوارشی

دم کرده اویشن ،اختلالات گوارشی را از بین برده ،معده را تقویت،سوء هاضمه را درمان و نفخ شکم را

 می زداید.

دفع انگل

دم کرده اویشن کرمک و انگلهای دیگر را از بین می برد.

ریزش مو

مالش پوست سر یا محلول دم کرده اویشن از ریزش مو اند.

کوفتگی عضلات

حمام اویشن،کوفتگی عضلات،درد مفاصل،نقرس و ضعف عمومی بدن را التیام می بخشد و درد 

 پیچیدگی عضلان را تسکین میدهد.

اختلالات کلیه

دم کرده اویشن ،بیماری های مثانه را درمان می نماید،اما زیاد ان،کلیه را تحریک نموده موجب برو

ز البومین در ادرار میگردد.

خلاصه انکه اویشن یک گیاه داروئی بسیار موثر در درمان  بیماری های گوارشی،دارای خاصیت ضد

 میکروبی ،ضد قارچ و ضد انگلی ،تسکین دهنده دردهای عضلانی و بیماری های عصبی و اختلالات

 تنفسی است.

نکته قابل توجه اینکه،مصرف بیش از حد تجویز شده این گیاه سبب بروز اختلالاتی در قلب ،اعصاب

،دستگاه گوارش ،پوست و کلیه می گردد.

بنابراین در مصرف ان باید دقت لازم را به عمل اورد.

گزنه (دالاما) گیاه داروئی

كليات گياه شناسي

گزنه گياهي است كه از زمان ماقبل تاريخ نيز بوده و مردم آن زمان از آن براي تغذيه استفاده مي كردند و از خواص درماني آن اطلاع داشته اند .
جالينوس حكيم كه در قرن دوم ميلادي زندگي مي كرده آنرا براي رفع سرمخوردگي و بيماير دستگاه تنفسي بكار مي برده است .
گزنه گياهي است علفي و چند ساله كه ساقه آن چهار گوش بوده و بطور قائم تا ارتفاع يك متر بالا ميرود. اين گياه در خرابه ها ،‌باغها و نقاط مرطوب كه چهارپايان از آن عبور مي كنند بحالت خودرو مي روي ريشه اين گياه خزنده بوده و در ناحيه اي كه سبز مي شود كم كم تمام منطقه را فرا مي گيرد .
ساقه اين گياه را پرزها و تارهاي مخروطي شكل پوشانده كه در صورت لمس كردن ساقه بدست مي چسبد و پوست را مي گزد كه توليد خارش و سوزش مي كند و شايد بهمين دليل آنرا گزنه ناميده اند .
تخم آن نرم ، ريز و تيره رنگ و مانند تخم كتان است قسمت مورد استفاده اين گياه برگهاي تازه ، ريشه و شيره و دانه آن است .

تركيبات شيميايي:

گزنه داراي تانن ، لسيتين ،‌اسيد فورميك ، نيترات پتاسيم و كلسيم ، تركيبات آهن درد ، ويتامين C و نوعي گلوكوزيد است كه پوست را قرمز مي كند از سرشاخه هاي اين گياه ماده قرمز رنگي بنام اورتي سين استخراج مي شود .

خواص داروئي:

گزنه از نظر طب قديم ايران گرم و خشك است

1)  گزنه مو را تقويت كرده و از ريزش موي سر جلوگيري مي كند ، حتي در بعضي از مورد موي سر دوباره مي رويد . براي استفاده از اين خاصيت 6 گرم سر شاخه ها و برگها و ريشه گزنه را بتنهايي و يا با 30 گرم چاي كوهي در يك ليتر آبجوش ريخته و آنقدر بجوشانيد تا حجم مايع به نصف برسد . شبها مقدري از اين مايع را به سر بماليد و صبح بشوئيد .

2) براي برق شدن و جلا دادن به موها بعد از شستشوي سر موها را با چاي گزنه ماساژ دهيد . بدين منظور يك قاشق چايخوير بگ گزنه خشك را در يك ليوان آب جوش ريخته و مدت نيمساعت بگذاريد بماند . ماساژ دادن با اين چاي ، شوره سر را برطرف مي كند.

3) دستگاه هاضمه را تقويت مي كند

4) ادرار را زياد مي كند

5) براي درمان بيماري قند مفيد است بدين منظور يك فنجان چاي گزنه را سه بار در رو.ز ميل كنيد

6) ترشح شير را در زنان شيدره زياد مي كند

7) اخلاط خوني را برطرف مي كند

8) بيماريهاي پوستي را برطرف مي كند

9) براي باز كردن عادت ماهيانه از دانه گزنه استفاده كنيد

10) در درمان كم خوني موثر است و تعداد گلبولهاي قرمز را زياد مي كند

11) اگر در ادرار خون وجود داشته باشد گزنه آنرا برطرف مي كند

12) گزنه عرق آور است

13) پاك كننده اخلاط سينه ، ريه و معده است

14) نيروي جنسي را تقويت مي كند

15)گرفتگی هاي كبدي را رفع مي كند

16) براي از بين بردن زگيل ، ضماد برگهاي تازه آنرا روي زگيل بماليد .

17) براي پاك كردن مثانه ، رفع عفونت مثانه و دفع سنگ از مثانه برگ گزنه را همراه با ريشه شيرين بيان دم كنيد و بنوشيد

18) براي التيام زخم ها و زخم هاي سرطاني از ضماد تخم گزنه مخلوط با عسل استفاده كنيد

19)براي برطرف كردن كهير از جوشانده گزنه بمقدار سه فنجان در روز بنوشيد

20) درد نقرس را كاهش مي دهد

21) براي برطرف كردن ناراحتي هاي زنانه قبل از عادت ماهيانه از چاي گزنه استفاده كنيد

22) ناراحتي هاي كليه را برطرف مي كند

23) ضماد آن درد عضلاني را برطرف مي كند

24) كرم معده و روده را مي كشد

25) درمان كننده بواسير است

26) براي برطرف كردن درد رماتيسم ، برگهاي تازه آنرا روي پوست بماليد .

طرز استفاده:

1-  دم كرده گزنه : مقدر 40 گرم برگ گزنه را در يك ليتر آبجوش ريخته و بمدت 10 دقيقه دم كنيد . مقدر مصرف آن سه فنجان در روز بعد از غذاست .

2-  جوشانده گزنه : مقدر 30 گرم گزنه را در يك ليتر آب ريخته و بمدت 10 دقيقه آنرا بجوشانيد . اين جوشانده براي تصفيه خون مفيد است . مقدر مصرف آن يك فنجان بين غذاها در روز است .

3- تنطور گزنه :‌يك قسمت برگ گزنه را با پنج قسمت الكل 50 درجه طبي مخلوط كرده و در داخل شيشه در بسته بريزيد و بمدت 15 روز هر روز آنرا تكان دهيد بعد از اينمدت آنرا صاف كرده و در شيشه دربسته نگاهدري كنيد . مقدر مصرف آن 15-10 قطره سه بار در روز مي باشد .

مضرات :
گزنه اگر بيش از حد استفاده شود ممكن است براي روده ها و كليه ها مضر باشد بنابراين بهتر است با صمغ عربي و كتيرا خورده شود

مقدار مصرف بيش از 10 گرم در روز ممكن است باعث بند آمدن ادرار شود . زنان باردار و كودكان بايد از مصرف آن خورددي كنند .

پونه (یارپیز) گیاه داروئی

از نظر تركيبات شيميايى در گياه وجود اسانس روغنى فرار يا روغن مانتول گزارش شده است. به علاوه در اعضاى اين گياه مقدارى تانن مواد رزينى و قند نيز وجود دارد. ماليدن دم كرده آن براى رفع خارش و رفع گازهاى رحم و رفع سستى و عفونت رحم مفيد است. ماليدن سوخته گياه براى تقويت لثه هاى دندان نافع است. پونه بادشكن، ضدنفخ، خلط آور و مفيد براى سياه سرفه، آسم است و سرفه را آرام و خروج خلط را تسهيل مى كند و اثر محرك بر روى ترشح معده دارد و در استعمال خارجى براى رفع لكه هاى جلدى مفيد بوده و بخور دادن مقدارى پونه براى درمان سينوزيت مفيد است، ضمناً بهتر است پونه با مقدارى كتيرا خورده شود. مقدار خوراك پونه تا هشت گرم بوده و ساير انواع دارويى اين گياه مانند نعناع تهيه و خورده مى شود.اين گياه دارويى از نظر طبيعت طبق نظر حكماى سنتى، گرم و خشك و همچنين براى جلوگيرى از سكسكه و آشفتگى و دل به هم خوردگى و ازدياد عرق مفيد و قاعده آور بوده و به عنوان ضدسم جانوران گزنده سمى بسيار نافع است و معمولاً از شاخه هاى گلدار و برگ آن به صورت دم كرده استفاده مى شود.
گیاهی است علفی یکساله شبیه نعناع ولی کوچکتر دارای ساقه راست کوتاه و خزنده به رنگ قرمز مایل به قهوهای و گل های ریز صورتی سفید و برگ های نرم خاکستری که ارتفاع آن به 10 تا 30 سانتی متر می رسد .پونه از جمله سبزی های خوردنی است که طعمی خوش مزه و مطبوع و طبیعتی گرم وخشک دارد بطور وحشی در صحرا و در کنار رودخانه ها حتی داخل آب می روید  

پونه به اسامی مختلفی نامیده می شودمعروفترین آن ودینه و پودنه وقودنج می باشد. انواع دیگرآن موسوم به خالواش است که در شمال و نواحی گیلان می روید نوعی دیگر پونه کوهی است که ظاهرا مشخصات پونه را دارند ولی با خواص شیمیایی متفاوت و هر سه نوع آن به صورت تازه و خشک کرده در غذا مصرف می شوند.پونه مسکن اعصاب ضد تشنج و هیستری می باشد.

پونه کوهی

گیاهی است خوشبو شبیه مشخصات نعناع و پونه و خالواش که بطور خودرو و در جاهای خشک و زمین های شن زار و دامنه کوهها می روید.در این گیاه مواد چربی و قند تانن و فنول وجود دارد عطر مطبوع ان به علت وجود اسانسی به نام سیمن می باشد که از اویشن و اکالیپتوس و زیره هم به دست می آید 

10 تا 20 گرم ساقه های خشک پونه کوهی را در یک لیترآب دم کنید .آب صاف آن را یک استکان قبل از غذا میل نمایید ازآب دم کرده آن(کمی گرم باشد) در ایام ناراحتی های عصبی با این آب شستشو نمایید و این عمل را تا بهبودی کامل ادامه دهید .نام علمي پونه از واژه لاتين « پولكس» به معناي شپش مشتق شده است. روميان قديم، از پونه براي دفع شپش استفاده ميكرده اند و براي اين كار يا آنها را در اتاق آلوده ميسوزانيده اند و يا روي رختخواب مي پاشيدند. ماليدن برگهاي تازه ي پونه بر روي پوست، حشرات را دفع كرده و حيوانات دست آموز خانگي را از آلوده شدن به شپش حفظ مي كند. براي دفع كنه و حشرات، ميتوان در محل آغل حيوانات پونه پاشيد و يا اينكه با يك جوشانده ي پونه حيوانات را شستشو داد. در گذشته هاي دور، براي دوره ماهانه عقب افتاده و تنظيم آن از پونه استفاده مي شده است. در نوشته هاي كلپپر در قرن هفدهم آمده است: '' جوشانده ي گياه پونه را بنوشيد تا پريود عقب افتاده مرتب شود''
بايد توجه داشت كه حتي مقدار كم روغن پونه سبب از كارافتادگي كليه، تشنج و اغما مي شود و فرد مبتلا هيچگاه به حال نخست باز نمي گردد، از اينروبايد از مصرف خودسرانه آن اجتناب كرد برگهاي پونه خطر كمتري دارند و گياه پزشكان، نعناي صحرايي را به جاي آن تجويز مي كنند. سرخپوستان آمريكايي، چاي پونه را براي درمان دردهاي ناشي از گرفتگي عضلات و همچنين مداواي سرماخوردگي مينوشيدند. در انگلستان نيز چاي پونه يك شيوه ي درماني سنتي خانگي براي سرماخوردگي و زكام بوده است. پونه تعريق را در بدن تحريك مي كند و به همين سبب يك درمان موثر براي سرماخوردگي است در ‌آشپزي، از پونه براي عطر و مزه دادن به فرني و همچنين تهيه سس استفاده ميشده است، ولي امروزه به علت طعم تند، از پونه استفاده غذايي نميشود. پونه ماهيچه هاي رحم را منقبض مي كند، بنابراين در دوران حاملگي بايد از خوردن آن اجتناب كرد.

زيستگاه طبيعي

گياه بومي اروپا و غرب آسياست. در خاكهاي حاصلخيز و خمرطوب و خاكهاي شن دار و اغلب در گودالهاي، كنار نهرها، حوضچه ها و استخرها مي رويد    

مشخصات ظاهري:

پونه معطر متعلق به خانواده ي نعناع و به شكل بوته هاي كوتاهي در روي زمين مي رويد و ساقه مستقيم آن تا 30 سانتيمتر هم رشد مي كند. ساقه ي شاخه دار و چهار بر آن داراي برگهاي تخم مرغي شكل است كه با كرك كم پشتي پوشيده شده اند و به رنگ سبز مايل به خاكستري هستند. لبه هاي برگها دندانه دار و يا به شكل حلوزونهاي دو كپه اي مي باشند. پونه بوي تندي شبيه نعناع از خود متصاعد مي سازد. در اواخر تابستان، گلهاي دو لبه اي آبي رنگ مايل به بنفش در محور برگها شكوفه مي كنند و تشكيل حفه هاي گل فشرده اي را مي دهند.

سس

 

سس :

سس يک گياه کاملا انگلی می باشد که دارای ريشه و برگ نيست و مواد غذايی مورد

نياز خود را بطور کامل از گياه ميزبان ميگيرد . بذر گياه سس به مدت بسيار طولانی در

خاک می ماند و گاه تا ۱۳ سال در خاک دوام می آورد و قادر به جوانه زدن می باشد .

بذر سس هنگامی که در شرايط مساعد قرار می گيرد جوانه می زند و يک ساقه زير

زمينی توليد می کند که اين ساقه زير زمينی بطور بسيار جالبی در خاک حرکت می

کند تا به ريشه گياه ميزبان برسد . نحوه حرکت سس به اين صورت است که پس از

اينکه تمامی محتويانت بذر صرف رشد ساقه زير زمينی شد جوانه انتهايی ساقه زير

زمينی انرژی خود را برای رشد از خود ساقه ميگيرد به اين صورت که مواد غذايی

موجود در انتهای ساقه زير زمينی را ميگيرد و صرف رشد خود ساقه زير زمينی می

کند به اين ترتيب از انتهای ساقه زير زمينی کاسته و به ابتدای ان اضافه می شود و

ساقه زير زمينی رو به جلو حرکت می کند . جهت حرکت هم اتفاقی است اين حرکت

تا به آنجا ادامه می يابد که يا ساقه زير زمينی به ريشه گياه ميزبان می رسد و با

ترشه آنزيمهايی ديواره سلولی را شکافته و اندام مکنده خود را وارد ريشه می کند و

از مواد غذايی ساخته شده توسط گياه ميزبان برای رشد و توليد مثل خود استفاده

می کند و يا در اين مدت به هيچ گياهی برخورد نمی کند و مواد غذايی خود را تماما

استفاده می کند و از بين ميرود . ساقه سس زرد رنگ می باشد و روی طيف

وسيعی از گياهان رشد می کند و باعث از بين رفتن يا ضعيف شدن گياه ميزبان می

شود . برای مبارزه با آن هيچ گونه سم اختصاصی ندارد و هنگامی که مزرعه به آن

آلوده می شود چون ابتدا بصورت لکه ای ظاهر می شود از سموم علف کش عمومی

استفاده می شود که گياه ميزبان را نيز از بين ميبرد ولی اين کار برای جلوگيری از

پخش شدن آن در مزرعه ضروری می باشد . در مزارع يونجه از شعله افکن نيز برای از

بين بردن گياه استفاده می شود .